Proverbi
e detti celebri
latini
Ab
equinis
pedibus procul recede (---)
Ab uno
disce
omnis (Da uno capisci come sono tutti) - Virgilio
Absculta
filii
mii, praecepta magistri ( San Benedetto)
Accidere
ex
una scintilla incendia passim (A volte da una sola scintilla scoppia
un incendio) - Lucrezio
Acta est
fabula
(Lo spettacolo è finito) - Augusto
Ad maiora
(A
successi più grandi)
Ad sal,
ad
mel, ad piper, semper cucurbita est
Alea
iacta
est
Aliena
vitia
in oculis habemus, a tergo nostra sunt (Abbiamo davanti agli occhi
i vizi degli altri, mentre i nostri ci stanno dietro) - Seneca
Alterius
non
sit qui suus esse potest (Non appartenga a un altro chi può
appartenere a se stesso) - Cicerone
Apertis
verbis
(A chiare lettere)
Audaces
fortuna
iuvat (La fortuna aiuta gli audaci)
Bene
vixit
qui bene latuit (Ha vissuto bene chi ha saputo stare ben nascosto)
Caput
imperare,
non pedes (A comandare è la testa, non i piedi)
Carpe
diem
(Vivi alla giornata)
Castigat
ridendo
mores (Scherzando sferza i costumi) - Jean de Santeuil
Cibi
condimentum
esse famem (La fame è il condimento del cibo) - Cicerone
Cogito,
ergosum
Corruptio
optimi
pessima (Ciò che era ottimo, una volta corrotto, è
pessimo) - Gregorio Magno
Credo ut
intelligam,
non intelligo ut credam (Credo per comprendere, non comprendo
per credere) - Sant'Anselmo
De
gustibus
non est disputandum (Sui gusti non si discute)
De iure
(Di
diritto)
De
minimis
non curat praetor (Il pretore non si cura di cose di poca importanza)
Deligere
oportet
quem velis diligere (Bisogna scegliere chi si vuole amare) - Cicerone
Dictum
factum
(Detto fatto) - Ennio
Do ut des
(Do
perché tu mi dia) - Magistrato Paolo
Doctum
doces
(Insegni a uno che già sa) - Plauto
Dura lex
sed
lex (E' una legge dura, ma è la legge) - Digesto
Edamus,
bibamus,
gaudeamus (Mangiamo, beviamo, godiamo)
Equus
fulvus
prius enectus quam fatigatus (---)
Erga
omnes
(Nei confronti di tutti)
Errare
humanum
est, perseverare autem diabolicum (Errare è umano, perseverare
è diabolico)
Errat
interdum
quadrupes, cum titubat quadrupes, labitur ergo bipes (---)
Esse
cupit
mannus, sed ephippia ferre recusat (---)
Etiam
capillus
unus habet umbram suam (Anche un solo capello fa la sua ombra)
- Publilio Sirio
Ex
abrupto
(Improvvisamente)
Ex
abundantia
enim cordis os loquitur (La bocca parla per l'abbondanza del cuore)
- Vangelo secondo Matteo
Ex aequo
(Alla
pari)
Excusatio
non
petita, accusatio manifesta (Scusa non richiesta, accusa manifesta)
Exhaustum
polidrum,
malo quam vile capistrum (---)
Expertus
metuit
(Colui che ha esperienza teme) - Orazio
Facta non
verba
(Fatti, non parole)
Fallacia
alia
aliam trudit (Un inganno tira l'altro) - Terenzio
Fama
crescit
eundo (La fama, andando, diventa più grande) - Virgilio
Frangar,
non
flectar (Mi spezzerò, ma non mi piegherò) - Seneca
Gutta
cavat
lapidem (La goccia fa il buco nella pietra
Hic
manebimus
optime (Qui molto bene resteremo) - Livio
Homo
faber
fortunae suae (L'uomo è l'artefice delle sue fortune)
Homo
homini
lupus (L'uomo è un lupo per l'altro uomo) - Plauto
Homo
mundus
minor (L'uomo è un mondo in miniatura) - Boezio
Homo
proponit
sed Deus disponit (L'uomo propone ma Dio dispone) - Tommaso di
Kempis
Homo sine
pecunia
est imago mortis (L'uomo senza denari è l'immagine della
morte)
In dubio
pro
reo (Nel dubbio a favore dell'imputato)
In dubis
abstine
(Nelle situazioni ambigue astieniti)
In medium
stat
virtus
In
saecula
saeculorum (Nei secoli dei secoli)
In vino
veritas
(Sotto l'effetto del vino, viene fuori la verità)
Ipse
dixit
(L'ha detto lui!) - Pitagora
Lupus in
fabula
(Il lupo nel discorso)
Manus
manum
lavat (Una mano lava l'altra) - Seneca
Mater
certa
est, pater numquam
Melius
abundare
quam deficere (Meglio abbondare che scarseggiare)
Memento
audere
semper (Ricordati di osare sempre) - Gabriele D'Annunzio
Memento
mori
(Ricordati che si muore)
Mens sana
in
corpore sano (Mente sana in corpo sano)
Mihi
pinnas
inciderant (Mi avevano tarpato le ali) - Cicerone
Mors et
fugacem
persequitur virum (La morte raggiunge anche l'uomo che fugge)
- Orazio
Mors
omnia
solvit (La morte scioglie tutto) - Giustiniano
Mors tua
vita
mea (Morte tua vita mia)
Mortui
non
mordent (I morti non mordono)
Multa
paucis
(Molte cose in poche parole)
Mutatis
mutandis
(Cambiato ciò che bisogna cambiare)
Nascimur
uno
modo, multis morimur (Nasciamo in un solo modo, ma moriamo in
molti) - Cestio Pio
Necesse
est
multos timeat quem multi timent (Deve temere molti chi molti temono)
- Laberio
Necesse
habent
cum insanientibus furere (Tra i pazzi devon necessariamente impazzire)
- Petronio
Nemo
potest
duobus dominis servire (Nessuno può servire due padroni)
- Vangelo secondo Matteo
Nemo
propheta
in patria (Nessuno è profeta in patria) - Vangelo
Nihil
inimicus
quam sibi ipse (Niente vi è di più nemico di sestessi)
- Cicerone
Nihil
morte
certium (Niente è più certo delle morte)
Nil est
dictu
facilius (Niente è più facile che parlare) - Terenzio
Nomen
omen
(Il nome è un presagio)
Nomina
sunt
consequentia rerum (I nomi sono corrispondenti alle cose) - Giustiniano
Non causa
pro
causa (una non-causa spacciata per causa)
Non plus
ultra
(Non più in la)
Numquam
periclum
sine periclo vincitur (Il pericolo non lo si vince mai senza pericolo)
Nunc est
bibendum
(Ora bisogna bere) - Orazio
Oculum
pro
oculo, et dentem pro dente (Occhio per occhio, dente per dente)
Oculus
domini
saginat equum (L'occhio del padrone ingrassa il cavallo)
Odi
profanum
vulgus et arceo (Odio la massa ignorante e la tengo lontana) -
Orazio
Omnia
fert
aetas (Il tempo porta via tutte le cose) - Virgilio
Omnia
munda
mundis (Tutto è puro per i puri) - San Paolo
Omnia
mutantur
(Tutto cambia) - Ovidio
Omnia
tempus
habent (Ogni cosa ha il suo tempo) - Ecclesiaste
Omnia
vincit
amor (Tutto vince l'amore) - Virgilio)
Omnis
homo
mendax (Tutti gli uomini sono bugiardi) - salmo
Ora et
labora
Ora et
labora
(Prega e lavora) - San Benedetto
Parce
sepulto
(Risparmia chi è sepolto) - Virgilio
Patria
est
ubicumque est bene (La patria è dovunque sis stia bene)
- Pacuvio
Pecunia
non
olet
Poeta
nascitur,
orator fit (Poeti si nasce, oratori si diventa)
Post
coitum
omne animal triste (Dopo l'accoppiamento ogni essere animato è
triste)
Post
prandium
stabis, post coenam ambulabis (Dopo pranzo riposare, dopo cena
passeggiare)
Prima
digestio
fit in ore (La prima digestione avviene in bocca)
Primum
facere,
deinde philosophari (Prima fa', poi filosofeggia)
Pulvis es
et
in pulverem reverteris (Sei polvere e polvere ritornerai) - Genesi
Qui autem
invenit
illuminvenit thesaurum (Chi trova un amico trova un tesoro) -
Siracide
Qui
gladio
ferit gladio perit (Chi di spada ferisce di spada perisce) - Vangelo
secondo Matteo
Quis
custodiet
ipsos custodes? (Chi sorveglierà i sorveglianti?) - Giovenale
Quod erat
demostrandum
(Come volevasi dimostrare) - Euclide
Quod
scripsi
scripsi (Ciò che ho scritto ho scritto) - Vangelo secondo
Giovanni
Quoque tu
Brute,
filii mii
Quot
homines
tot sententiae (Tanti uomini tanti modi di pensare) - Terenzio
Reductio
ad
absurdum (Riconduzione all'assurdità)
Relata
refero
(Riferisco ciò che mi è stato detto)
Ridendo
dicere
verum (Scherzando dire la verità) - Orazio
Risus
abundat
in ore stultorum (Il riso è abbondante sulla bocca degli
sciocchi) - Menandro
Rustica
progenia
semper villana fuit
Semel in
anno
licet insanire (Una volta l'anno è lecito impazzire)
Semper
avarus
eget (L'avido ha sempre dei bisogni)
Si quis
dat
mannos noli quaerere in dentibus annos)
Si vis
pacem
para bellum (Se vuoi la pace, prepara la guerra)
Sic
stantibus
rebus (Stando così le cose)
Sic
transit
gloria mundi (Così passa la gloria del mondo)
Sic vos,
non
vobis (Così voi, non per voi) - Pseudo-Donato
Sint ut
sunt
aut non sint (Siano come sono o non siano) - Lorenzo Ricci
Stat sua
cuique
dies (Ognuno ha il suo giorno) - Virgilio
Talis
pater,
talis filius
Tertium
non
datur (Una terza possibilità non è concessa)
Testis
unus
testis nullus (Un solo teste nessun teste)
Trahit
sua
quemque voluptas (Ognuno è attratto da ciò che gli
piace) - Virgilio
Ubi maior
minor
cessat (Di fronte al più forte il debole si fa da parte)
Ut
sementem
feceris ita metes (Mieterai a seconda di ciò che avrai
seminato) - Cicerone
Vae
victis
(Guai ai vinti!) - Livio
Vanitas
vanitatum,
et omnia vanitas (Vanità delle vanità e tutto è
vanità) - Ecclesiaste
Veni vidi
vici
(Sono venuto, ho visto, ho vinto) - Giulio Cesare
Verae
amicitiae
sempiternae sunt (Le vere amicizie sono eterne) - Cicerone
Verba
volant,
scripta manent (Ciò che è detto se ne vola via,
ciò che è scritto rimane)
Verbum de
verbo
(Parola per parola) - Terenzio
Veritas
filia
temporis (La verità è figlia del tempo) - Aulo Gelio
Video
meliora
proboque: deteriora sequor (Vedo ciò che è meglio
e lo lodo, ma faccio ciò che è peggio) - Ovidio
Vox
populi,
vox Dei (Voce di popolo, voce di Dio)
Vulpem pilum
mutare, non mores (La volpe cambia il pelo, non le abitudini)
- Svetonio
Vox populi, vox Dei (Voce di popolo, voce di Dio)
Fama crescit eundo (La fama, andando, diventa più grande)
- Virgilio
Nil est dictu facilius (Niente è più facile che
parlare) - Terenzio
Facta, non verba (Fatti, non parole!)
Multa paucis (Molte cose in poche parole)
Relata refero (Riferisco ciò che mi è stato
riferito)
Ex abundantia enim cordis os loquitur (La bocca parla per
l'abbondanza del cuore) - Vangelo secondo Matteo
Apertis verbis (A chiare lettere)
Quod erat demostrandum (Come volevasi dimostrare) - Euclide
Non causa pro causa (una non-causa spacciata per causa)
Reductio ad absurdum (Riconduzione all'assurdità)
Tertium non datur (Una terza possibilità non è
concessa)
Mutatis mutandis (Cambiato ciò che bisogna cambiare)
Verba volant, scripta manent (Ciò che è detto se ne
vola via, ciò che è scritto rimane)
Verbum de verbo (Parola per parola) - Terenzio
Nomen omen (Il nome è un presagio)
Nomina sunt consequentia rerum (I nomi sono corrispondenti alle
cose) - Giustiniano
Vulpem pilum mutare, non mores (La volpe cambia il pelo, non i
costumi) - Svetonio
Homo mundus minor (L'uomo è un mondo in miniatura) - Boezio
Frangar, non flectar (Mi spezzerò, ma non mi
piegherò) - Seneca
Omnia munda mundis (Tutto è puro per i puri) - San Paolo
Etiam capillus unus habet umbram suam (Anche un solo capello fa
la sua ombra) - Publilio Sirio
Excusatio non petita, accusatio manifesta (Scusa non richiesta,
accusa manifesta)
Sic vosnon vobis (Così voi, non per voi) - Pseudo-Donato
Fallacia alia aliam trudit (Un inganno tira l'altro) - Terenzio
Mihi pinnas inciderant (Mi avevano tarpato le ali) - Cicerone
Veritas filia temporis (La verità è figlia del
tempo) - Aulo Gelio
Ridendo dicere verum (Scherzando dire la verità) - Orazio
Castigat ridendo mores (Scherzando sferza i costumi) - Jean de
Santeuil
Omnis homo mendax (Tutti gli uomini sono bugiardi) - salmo
Ab uno disce omnis (Da uno capisci come sono tutti) - Virgilio
Poeta nascitur, orator fit (Poeti si nasce, oratori si diventa)
Ipse dixit (L'ha detto lui!) - Pitagora
Expertus metuit (Colui che ha esperienza teme) - Orazio
Risus abundat in ore stultorum (Il riso è abbondante sulla
bocca degli sciocchi) - Menandro
Semel in anno licet insanire (Una volta l'anno è lecito
impazzire)
Doctum doces (Insegni a uno che già sa) - Plauto
Non plus ultra (Non più in la)
Vanitas vanitatum, et omnia vanitas (Vanità delle
vanità e tutto è vanità) - Ecclesiaste
Stat sua cuique dies (Ognuno ha il suo giorno) - Virgilio
Memento mori (Ricordati che si muore)
Pulvis es et in pulverem reverteris (Sei polvere e polvere
ritornerai) - Genesi
Omnia fert aetas (Il tempo porta via tutte le cose) - Virgilio
Sic transit gloria mundi (Così passa la gloria del mondo)
Quot homines tot sententiae (Tanti uomini tanti modi di pensare)
- Terenzio
Trahit sua quemque voluptas (Ognuno è attratto da
ciò che gli piace) - Virgilio
De gustibus non est disputandum (Sui gusti non si discute)
Omnia tempus habent (Ogni cosa ha il suo tempo) - Ecclesiaste
Patria est ubicumque est bene (La patria è dovunque sis
stia bene) - Pacuvio
Edamus, bibamus, gaudeamus (Mangiamo, beviamo, godiamo!)
Necesse habent cum insanientibus furere (Tra i pazzi devono
necessariamente impazzire) - Petronio
Parce sepulto (Risparmia chi è sepolto) - Virgilio
Nascimur uno modo, multis morimur (Nasciamo in un solo modo, ma
moriamo in molti) - Cestio Pio
Nihil morte certium (Niente è più certo delle morte)
Acta est fabula (Lo spettacolo è finito) - Augusto
Nunc est bibendum (Ora bisogna bere) - Orazio
Cibi condimentum esse famem (La fame è il condimento del
cibo) - Cicerone
In vino veritas (Nel vino la verità)
Prima digestio fit in ore (La prima digestione avviene in bocca)
Corruptio optimi pessima (Ciò che era ottimo, una volta
corrotto, è pessimo) - Gregorio Magno
Omnia mutantur (Tutto cambia) - Ovidio
Sint ut sunt aut non sint (Siano come sono o non siano) - Lorenzo
Ricci
Quod scripsi scripsi (Ciò che ho scritto ho scritto) -
Vangelo secondo Giovanni
Ut sementem feceris ita metes (Mieterai a seconda di ciò
che avrai seminato) - Cicerone
Accidere ex una scintilla incendia passim (A volte da una sola
scintilla scoppia un incendio) - Lucrezio
Audaces fortuna iuvat (La fortuna aiuta gli audaci)
Ad maiora (A successi più grandi!)
Video meliora proboque: deteriora sequor (Vedo ciò che
è meglio e lo lodo, ma faccio ciò che è peggio) -
Ovidio
Gutta cavat lapidem (La goccia fa il buco nella pietra
Ora et labora (Prega e lavora!)
Lupus in fabula (Il lupo nel discorso)
Veni vidi vici (Sono venuto, ho visto, ho vinto) - Giulio Cesare
Dictum factum (Detto fatto) - Ennio
Ex abrupto (Improvvisamente)
Caput imperare, non pedes (A comandare è la testa, non i
piedi)
Quis custodiet ipsos custodes (Chi sorveglierà i
sorveglianti?) - Giovenale
Necesse est multos timeat quem multi timent (Deve temere molti
chi molti temono) - Laberio
Odi profanum vulgus et arceo (Odio la massa ignorante e la tengo
lontana) - Orazio
Bene vixit qui bene latuit (Ha vissuto bene chi ha saputo bene
stare nascosto)
Nemo propheta in patria (Nessuno è profeta in patria) -
Vangelo
Alterius non sit qui suus esse potest (Non appartenga a un altro chi
può appartenere a se stesso) - Cicerone
Dura lex sed lex (E' una legge dura, ma è la legge) -
Digesto
Oculum pro oculo, et dentem pro dente (Occhio per occhio, dente
per dente)
Testis unus testis nullus (Un solo teste nessun teste)
De minimis non curat praeto (Il pretore non si cura di cose di
nessuna importanza)
In dubis abstine (Nelle situazioni ambigue astieniti)
Mors omnia solvit (La morte scioglie tutto) - Giustiniano
Erga omnes (Nei confronti di tutti)
Ex aequo (Alla pari)
De iure (Di diritto)
Sic stantibus rebus (Stando così le cose)
Mortui non mordent (I morti non mordono)
Homo homini lupus (L'uomo è un lupo per l'altro uomo) -
Plauto
Mors tua vita mea (Morte tua vita mia)
Qui gladio ferit gladio perit (Chi di spada ferisce di spada
perisce) - Vangelo secondo Matteo
Si vis pacem, para bellum (Se vuoi la pace prepara la guerra)
Memento audere semper (Ricordati di osare sempre) - Gabriele
D'Annunzio
Mors et fugacem persequitur virum (La morte raggiunge anche
l'uomo che fugge) - Orazio
Nihil inimicus quam sibi ipse (Niente vi è di più
nemico di sestessi) - Cicerone
Aliena vitia in oculis habemus, a tergo nostra sunt (Abbiamo
davanti agli occhi i vizi degli altri, mentre i nostri ci stanno
dietro) - Seneca
Verae amicitiae sempiternae sunt (Le vere amicizie sono eterne) -
Cicerone
Qui autem invenit illuminvenit thesaurum (Chi trova un amico
trova un tesoro) - Siracide
Deligere oportet quem velis diligere (Bisogna scegliere chi si
vuole amare) - Cicerone
Manus manum lavat (Una mano lava l'altra) - Seneca
Do ut des (Do perché tu mi dia) - Magistrato Paolo
La donna è sempre un essere variabile e mutevole - Virgilio
Nemo potest duobus dominis servire (Nessuno può servire
due padroni) - Vangelo secondo Matteo
Omnia vincit amor (Tutto vince l'amore) - Virgilio)
Post coitum omne animal triste (Dopo l'accoppiamento ogni essere
animato è triste)
Credo ut intelligam, non intelligo ut credam (Credo per
comprendere, non comprendo per credere) - Sant'Anselmo
Homo proponit sed Deus disponit (L'uomo propone ma Dio dispone) -
Tommaso di Kempis In saecula saeculorum (Nei secoli dei secoli)
Numquam periclum sine periclo vincitur (Il pericolo non lo si
vince mai senza pericolo)
Semper avarus eget (L'avido ha sempre dei bisogni)
Pecunia non olet (I soldi non puzzano - pronunciato
dall'imperatore Vespasiano per tacitare il figlio Tito che gli aveva
rinfacciato la tassa posta sulla raccolta dell'urina da parte dei
conciai di pellame)
Ubi maior minor cessat (Di fronte al più forte il debole
si fa da parte)
da http://ing.univaq.it/%7Ecastel/filippo/latino.htm
v. anche su:
- http://www.kocher.pro.br/dicionario/v01.htm
- http://it.wikipedia.org/wiki/Locuzioni_latine
A
▪ A bene placito
▪ A Deo rex, a rege lex
▪ A fortiori -> A fortiori
ratione
▪ A latere
▪ A mari usque ad mare
▪ A pedibus usque ad caput
▪ A posse ad esse non valet
consequentia
▪ A posteriori
▪ A priori
▪ Ab absurdo
▪ Ab æterno
▪ Ab antiquo
▪ Ab assuetis passio non fit
▪ Ab esse ad posse
▪ Ab hinc
▪ Ab imis fundamentis
▪ Ab imo pectore
▪ Ab initio
▪ Ab Iove principium
▪ Ab irato
▪ Ab origine
▪ Ab ovo
▪ Ab ovo usque ad mala
▪ Ab tam tenui initio tantae opes
sunt profligatae
▪ Ab uno disces omnis o Ab uno
disces omnes
▪ Ab Urbe condita
▪ Abrogata lege abrogante non
reviviscit lex abrogata
▪ Absentem laedit, qui cum ebrio
litigat
▪ Absit iniuria verbis o absit
iniuria verbo
▪ Absit omen
▪ Absolutio ab actione
▪ Abusus non tollit usum
▪ Accessorium sequitur principale
▪ Accidere ex una scintilla
incendia passim
▪ Acetum habet in pectore
▪ Acta est fabula, plaudite!
▪ Actio personalis moritur cum
persona
▪ Actioni non natae non
praescribitur
▪ Actor sequitur forum rei
▪ Actore non probante, reus
absolvitur
▪ Ad astra per aspera
▪ Ad augusta per angusta
▪ Ad captandum vulgus
▪ Ad hoc
▪ Ad hominem
▪ Ad honorem
▪ Ad impossibilia nemo tenetur
▪ Ad infinitum
▪ Ad interim
▪ Ad libitum
▪ Ad oculum
▪ Ad maiora
▪ Ad maiorem Dei gloriam (anche
Ad maiorem regis gloriam)
▪ Ad multos annos!
▪ Ad nauseam
▪ Ad nutum
▪ Ad personam
▪ Ad probationem
▪ Ad substantiam
▪ Ad usum delphini
▪ Ad usum fabricae (o Ad urbis
fabricam)
▪ Adde parvum parvo manus acervus
erit
▪ Adfines inter se non sunt
adfines
▪ Adversis rerum immersasbilis
undis
▪ Adulatio perpetuum malum regum
▪ Aegroto dum anima est, spes est
▪ Aere perennius
▪ Age quod agis
▪ Agnus Dei
▪ Alea iacta est
▪ Alii bella gerunt, tu felix
Austria nube
▪ Aliorum medicus, ipse ulceribus
scates
▪ Aliquid dare, aliquid retinere
▪ Aliquis non debet esse judex in
propria causa
▪ Aliud est celare, aliud tacere
▪ Aliud pro alio
▪ Alterum non laedere
▪ Amantes amentes
▪ Ames parentem si aequus est,
aliter feras
▪ Amice, ad quid venisti?
▪ Amici inest adulatio
▪ Amici vitia si feras, facias tua
▪ Amicitia inter pocula
contracta, plerumque est vitrea
▪ Amicitia magis elucet inter
aequales
▪ Amicum an nomen habeas, aperit
calamitas
▪ Amicum secreto admone, palam
lauda
▪ Amicus certus in re incerta
cernitur
▪ Amicus ollaris
▪ Amicus Plato, sed magis amica
veritas
▪ Amor crescit dolore repulsae
▪ Amor patriae nostra lex
▪ Amor vincit omnia
▪ Amore, more, ore, re
▪ Animus meminisse horret
▪ Ante Christum natum (A.C.)
▪ Ante litteram
▪ Antiquo iure utor
▪ Antiquus amor cancer est
▪ Appellatio ad Caesarem
▪ Aquae et ignis interdictio
▪ Aquila non capit muscas
▪ Aquiris quodcumque rapis
▪ Arbitror esse aliquam liberi
arbitrii vim
▪ Arcades ambo
▪ Ars est celare artem
▪ Ars gratia artis
▪ Ars longa, vita brevis
▪ Asinus asinum fricat
▪ Aspexi terram et ecce vacua
erat et nihil
▪ Assem habeas, assem valeas;
habes, habeberis
▪ Audaces fortuna iuvat
▪ Audendum est: fortes adiuvat
ipsa Venus
▪ Audi alteram partem
▪ Audi, vide, tace, si tu vis
vivere
▪ Audiatur et altera pars
▪ Aurea mediocritas
▪ Aurora musis amica est
▪ Aut Caesar, aut nihil
▪ Aut dedere aut punire
▪ Autor opus laudat
▪ Ave atque vale
▪ Ave Caesar morituri te salutant
B
▪ Barba non facit philosophum
▪ Beati pauperes spiritu
▪ Beati monoculi in terra caecorum
▪ Beati mundo corde
▪ Beatus, qui prodest, quibus
potest
▪ Bella gerant alii, tu felix
Austria nube
▪ Bellum omnium contra omnes
▪ Bene diagnoscitur, bene curatur
▪ Bene vixit qui bene latuit
▪ Bis dat, qui cito dat
▪ Bis repetita non placent
▪ Bona diagnosis, bona curatio
▪ Bona fides contraria est fraudi
et dolo
▪ Bona valetudo melior est quam
maximae divitiae
▪ Boni pastoris est tondere
pecus, non deglubere
▪ Breve et irreparabile est
tempus vitae, sed famam extendere factis hoc virtutis est opus
▪ Brevi manu
▪ Brevis esse laboro, obscurus fio
▪ Busillis
C
▪ Caecus amor sui
▪ Cane Nero magna bella persica
▪ Cantabit vacuus coram latrone
viator
▪ Captatio benevolentiae
▪ Captatus, bene judicatus
▪ Caput si ius non esset
▪ Caput si quid sacri sancti
▪ Cara deum subsoles
▪ Carmina non dant panem
▪ Carpe diem
▪ Carpe noctum
▪ Carthago delenda est
▪ Castigat ridendo mores (vedi
(Satura) castigat ridendo mores)
▪ Casum sentit debitor
▪ Casus belli
▪ Caveant consules
▪ Caveant consules ne quid
detrimenti respublica capiat
▪ Caveat emptor
▪ Cedant arma togae
▪ Certa amittimus, dum incerta
petimus
▪ Cessante causa legis, cessat lex
▪ Ceteris paribus
▪ Cibi condimentum est fames
▪ Cicero pro domo sua
▪ Civis romanus sum
▪ Clauditur oranti, sed panditur
aula ferenti
▪ Cogitationis poenam nemo patitur
▪ Cogito ergo sum
▪ Compos mentis
▪ Concordia civium murus urbium
▪ Concordia parvae res crescunt,
discordia maximae dilabuntur
▪ Condicio sine qua non
▪ Conditio sine qua non
▪ Confessio est regina probatio
▪ Conscientia bene altae vitae et
multorum benefactorum iucundissima est
▪ Consensus facit nuptias
▪ Consuetudinis vis magna est
▪ Consuetudo altera natura est
▪ Contraria contrariis curantur
▪ Contra factum non datur
argumentum
▪ Contra legem facit qui id facit
quod lex prohibet
▪ Contra vim mortis non est
medicamen in hortis
▪ Corruptissima re publica
plurimae leges
▪ Credo quia absurdum
▪ Credo, ut intelligam
▪ Cui prodest?
▪ Cultus muliebris non exornat
corpus
▪ Cuius commoda, eius et incommoda
▪ Cuius est solum, eius est usque
ad caelum et usque ad inferos
▪ Cuius regio, eius religio
▪ Cuiusvis hominis est errare
▪ Culpa lata, dolo equiparatur
▪ Cumini sector
▪ Cur nimium adpetimus? Nemini
nimium bene est
▪ Cur non comedis fructum istius
arboris?
▪ Cura esse quod audis
▪ Cura te ipsum
▪ Cura, ut valeas!
▪ Curare cutem
▪ Curriculum vitae
D
▪ Da mihi factum, tibi dabo ius
▪ Da ubi consistam
▪ Damnant quod non intellegunt
▪ Damnatio ad bestias
▪ Damnatio ad metalla
▪ Damnatio memoriae
▪ Dat veniam corvis, vexat
censura columbas
▪ Date obolum Belisario
▪ Datio in solutum
▪ Datur omnibus
▪ Davus sum, non Oedipus
▪ De auditu
▪ De cuius (De cuius hereditate
agitur o Is de cuius morte agitur)
▪ De facto
▪ De gustibus non est disputandum
(più correttamente: De gustibus non disputandum)
▪ De iure
▪ De lana caprina
▪ De minimis non curat praetor
▪ De mortuis nihil nisi bonum
▪ De plano
▪ De profundis
▪ De re
▪ De se confesso non creditur
super crimine alterius
▪ De stercore Ennii
▪ De te fabula narratur
▪ Debellare superbos
▪ Debemur morti nos nostraque
▪ Decet verecundum esse
adulescentem
▪ Decipimur specie recti
▪ Deest avaro quod habet et quod
non habet
▪ Dei facientes adiuvant
▪ Delenda Chartago (est)
▪ Deligere oportet quem velis
diligere
▪ Deliriant isti Romani
▪ Dente lupus, cornu taurus petit
▪ Deo gratias!
▪ Deo ignoto
▪ Deo Vindice
▪ Deorum iniuriae Diis curae
▪ Desiderata
▪ Derideri merito potest qui sine
virtute vanas excercet minas
▪ Desine fata deum flecti sperare
precando
▪ Desinit in piscem
▪ Desinit in piscem mulier
formosa superne
▪ Desipere in loco
▪ Deus ex machina
▪ Deus nobis haec otia fecit
▪ Deus vult!
▪ Di meliora piis
▪ Dicamus bona verba, venit
natalis ad aras
▪ Dictum factum
▪ Diem perdidi
▪ Dies a quo non computatur in
termino
▪ Dies aureo signanda lapillo
▪ Dies dominicus non est iuridicus
▪ Dies interpellat pro homine
▪ Dies irae
▪ Dies natalis
▪ Difficile est longum subito
deponere amorem
▪ Difficiles nugae
▪ Difficilius ab honestate quam
sol a cursu suo averti potest
▪ Dignitas delinquentis peccatum
auget
▪ Dignus est quicum in tenebris
mices
▪ Dimidium facti, qui coepit,
habet
▪ Disciplitus est prioris
posterior dies
▪ Discite iustitiam moniti, et
non temnere divos
▪ Dissoluta negligentia prope
dolum est
▪ Dissolve frigus ligna super foco
▪ Divide et impera
▪ Divitiae mutant mores, raro in
meliores
▪ Divitiae sunt saepe obnoxiae
▪ Divitis hoc vitium est auri
▪ Dixi
▪ Do ut des
▪ Do ut facias
▪ Docendo discimus
▪ Doctum doces
▪ Dominium ex iure Quiritium
▪ Dominus Illuminatio Mea
▪ Dominus propitius est imperio
Romano
▪ Domum iudicis ingredi
▪ Domut aut villam exstruere, eam
signi aureis et aliis operibus exornare et omnia efficere visenda,
potium quam se ipsum, id est non divitias habere sibi, sed ipsum
flagitio esse divitiis
▪ Draco dormiens nunquam
titillandus
▪ Ducunt volentem fata, nolentem
trahunt
▪ Dulce et decorum est pro patria
mori
▪ Dulce est desipere in loco
▪ Dulcis in fundo
▪ Dum spiro, spero
▪ Dum vivis, homo vive, nam post
mortem nihil est
▪ Duo cum faciunt idem, non est
idem
▪ Dura lex, sed lex
▪ Dura necessitas
E
▪ Eadem omibus principia sunt
eademque est origo; nemo altero nobiliom est, ille cui rectius ingenium
sit
▪ E converso
▪ E fructu arbor cognoscitur
▪ E pluribus unum
▪ Ecce Homo
▪ Ecce iterum Crispinus
▪ Edamus, bibamus, gaudeamus
▪ Eheu fugaces... labuntur anni
▪ Eiusdem furfuris
▪ Elephas indus culices non timet
▪ Emptio non tollit locatum
▪ Emunctae naris
▪ Entia multiplicanda non sunt
sine necessitate
▪ Epicuri de grege porcum
▪ Epistula non erubescit
▪ Erga omnes
▪ Eripe me his, invicte, malis
▪ Errantibus, non dormientibus,
iura succurrunt
▪ Errantis nulla voluntas
▪ Errare humanum est. Perseverare
autem diabolicum
▪ Error communis facit ius
▪ Erunt primi novissimi
▪ Esse eum omnium horarum
▪ Est! Est! Est!
▪ Est modus in rebus
▪ Estote ergo prudentes sicut
serpentes et simplices sicut columbae
▪ Estote parati
▪ Et facere et pati fortia
romanum est
▪ Et formosos saepe inveni
pessimos, et turpi facie multos cognovi optimos
▪ Et in arcadia ego
▪ Et ipsa scientia potestas est
▪ Et nunc reges, intelligite
erudimini qui judicatis terram...
▪ Etiam capillus unus habet
umbram suam
▪ Etiam periere ruinae
▪ Eventus docet: stultorum iste
magister est
▪ Ex
▪ Ex abrupto
▪ Ex aspectu nascitur amor
▪ Ex astris, scientia
▪ Ex abundantia cordis
▪ Ex abundantia enim cordis os
loquitur
▪ Ex eodem ore calidum et frigum
efflare
▪ Ex aequo
▪ Ex lege
▪ Ex cathedra
▪ Ex commodo
▪ Ex genere Achillis
▪ Ex libris
▪ Ex nihilo nihil fit
▪ Ex nihilo omnia
▪ Ex novo
▪ Ex nunc
▪ Ex ore parvulorum veritas
▪ Ex oriente lux
▪ Ex ovo omnia
▪ Ex professo
▪ Ex sutore medicus
▪ Ex tunc
▪ Ex ungue leonem
▪ Excelsior!
▪ Exceptio excipientis
▪ Exceptio plurium concubentium
▪ Excursus vitae
▪ Excusatio non petita, accusatio
manifesta
▪ Exegi monumentum aere perennius
▪ Exempli gratia
▪ Exigua est virtus praestare
silentia rebus at contra gravis est culpa tacenda loqui
▪ Exilis nummus brevem parit
missam
▪ Exire magnus e tugurio vir
potest
▪ Exigua his tribuenda fides, qui
multa loquuntur
▪ Exire est tugurio magnus vir
potest, saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia
▪ Exoriare aliquis nostris ex
ossibus ultor
▪ Expende Hannibalem
▪ Experimentum crucis
▪ Experto credite o experto crede
Ruperto
▪ Expertus metuit
▪ Extra Ecclesiam nulla salus
▪ Extra omnes
▪ Extrema ratio
F
▪ Fabas indulcat fames
▪ Faber est suae quisque fortunae
▪ Faciamus experimentum in
corpore vili
▪ Facies tua computat annos
▪ Facile perit amicitia coacta
▪ Facilis descensus Averno
▪ Facta concludentia
▪ Factum principis
▪ Fallaces sunt rerum species
▪ Famam curant multi, pauci
conscientiam
▪ Felix qui potuit rerum
cognoscere causas
▪ Feriuntque summos fulmina montes
▪ Fervet olla, vivit amicitia
▪ Festina lente!
▪ Fiat iustitia pereat mundus
▪ Fiat iustitia, ruat caelum
▪ Fiat lux
▪ Ficta confessio
▪ Fictio iuris
▪ Fide, sed qui, vide
▪ Fidus Achates
▪ Finis Poloniae
▪ Fluctuat nec mergitur
▪ Forma mentis
▪ Forma viros neglecta decet
▪ Formosa facies muta commendatio
▪ Formositas dimidium dotis
▪ Forsan et haec olim meminisse
iuvabit
▪ Fortes fortuna iuvat
▪ Fortiter ille facit qui miser
esse potest
▪ Fortuna numquam sistis in eodem
statu; semper movetur, variat et mutat vices et summa in imun vertit ac
versa erigit
▪ Fortuna vitrea est; tum cum
splendit, frangitur
▪ Fortunate senex
▪ Frangar, non flectar
▪ Fructus sine usu esse non potest
▪ Frustra habet qui non utitur
▪ Fumus persecutionis
▪ Filios enutrivi et
exaltavi;ipsi autem spreverunt me
G
▪ Gallia est omnis divisa in
partes tres
▪ Gaudeamus igitur, iuvenes dum
sumus
▪ Genius loci
▪ Genus numquam perit
▪ Gloria victis
▪ Graeca sunt, non leguntur
▪ Gratis
▪ Gratis et amore Dei
▪ Gutta cavat lapidem
▪ Gutta cavat lapidem non bis,
sed saepe cadendo; sic homo fit sapiens bis non, sed saepe legendo
▪ Gutta cavat lapidem non vi, sed
saepe cadendo
H
▪ Habeas corpus ad subiciendum
▪ Habemus Papam
▪ Habent sua fata libelli
▪ Habere non haberi
▪ Haec olim meminisse juvabit
▪ Hannibal ante portas
▪ Hic manebimus optime
▪ Hic Rhodus, hic salta
▪ Hic sunt leones
▪ Hodie mihi, cras tibi
▪ Hominem experiri multa
paupertas iubet
▪ Homines, nihil agendo, agere
consuescunt male
▪ Homines quod volunt credunt
▪ Homo homini lupus
▪ Homo proponit, sed Deus disponit
▪ Homo sine pecunia est imago
mortis
▪ Homo sum, humani nihil a me
alienum puto
▪ Honestatis fructus magis in
conscientia quam in fama est
▪ Honoris causa
▪ Horas non numero nisi serenas
▪ Hypotheses non fingo
▪ Humanum paucis vivit genus
I
▪ I Vitelli dei romani sono belli
▪ Ibi inambulans tacitus summa
papauerum capita dicitur baculo decussisse
▪ Ibis redibis non morieris in
bello (anche Ibis redibis non peribis in bello)
▪ Ibis redibis numquam peribis
▪ Idem est non esse et non probari
▪ Ignis aurum probat, miseria
fortes viro
▪ Ignorantia iuris nocet
▪ Ignorantia legis non excusat
(orig. ignorantia iuris)
▪ Ignoscito saepe alteri, numquam
tibi
▪ Ignoti nulla cupido
▪ In audaces non est audacia tuta
▪ Illo tempore
▪ Impavidum ferient ruinae
▪ Imperium magnum haddere est?
Impera tibi
▪ Impossibilia nemo tenetur
▪ Impossibilium nulla obligatio
▪ Imprimatur
▪ In camera caritatis
▪ In cauda venenum
▪ In claris non fit interpretatio
▪ In corpore vili
▪ In diebus illis
▪ In dubio pro reo
▪ In illo tempore
▪ In hoc signo vinces
▪ In loco parentis
▪ In medias res
▪ In medio stat virtus
▪ In necessariis unitas, in
dubiis libertas, in omnibus caritas
▪ In nullum hominem avarus bonus
est, in se pessimus
▪ In pectore
▪ In silico
▪ In summo imperatore quattuor
res inesse oportet: scientia rei militares, virtus, auctoritas,
felicitas
▪ In varietate concordia
▪ In vestimentis non est
sapientia mentis
▪ In vili veste nemo tractatur
honeste
▪ In vino veritas
▪ In viscum volucres duci cum
cantibus auceps
▪ In vitro
▪ In vivo
▪ Inadimplenti non est adimplendum
▪ Inaudita altera parte
▪ Iniquum est conlapsis manum non
porrigere
▪ Iniurias accipiendo, et gratias
agendo
▪ Inopiae desunt pauca, avaritiae
omnia
▪ INRI
▪ Insula in flumine nata
▪ Inter arma enim silent leges
▪ Interdum dormitat bonus Homerus
▪ Invecta et illata
▪ Ipse dixit
▪ Ira furor brevis est
▪ Iracundiam qui vincit, hostem
superat maximum
▪ Iter legis
▪ Intus Nero, foris Cato
▪ Iucunda memoria est
præteritorum malorum
▪ Iura novit curia, vel iura non
novit curia
▪ Iurare in verba magistri
▪ Ius primae noctis
▪ Ius utendi et abutendi
▪ Ius vitae necisque
▪ Iussu iudicis
▪ Iustitia omnibus
L
▪ Labor omnia vincit
▪ Laborare est orare
▪ Lex dubia non obligat
▪ Lex est quod populus iubet
atque constituit (usata anche per plebiscitum)
▪ Lex moneat priusquam feriat
▪ Lex non promulgata non obligat
▪ Lex posterior derogat priori
▪ Liber scriptus proferetur, in
quo totum continetur
▪ Licet mercatoribus sese invicem
circumvenire
▪ Locus regit actum
▪ Lucus a non lucendo
▪ Lupus in fabula
▪ Lupus non est lupum
M
▪ Magna cum laude
▪ Magna pars
▪ Magnae divitiae periculo sunt
▪ Major e longinquo reverentia
▪ Mala fides superveniens non
nocet
▪ Mala herba cito crescit
▪ Male parta, male dilabuntur
▪ Malitia supplet aetatem
▪ Malitiis non est indulgendum
▪ Manibus date lilia plenis
▪ Manu militari
▪ Manus manum lavat
▪ Margaritas ante porcos
▪ Mater artium necessitas
▪ Mater semper certa (pater autem
incertus vel pater numquam)
▪ Maxima debetur puero reverentia
▪ Medice, cura te ipsum
▪ Medicus curat, natura sanat
▪ Medio tutissimus ibis
▪ Melius abundare quam deficere
▪ Melius est reprehendant nos
grammatici quam non intelligant populi
▪ Melle litus gladius
▪ Memento audere semper
▪ Memento homo, qui pulvis es et
pulveris reverteris
▪ Memento mori
▪ Mens agitat molem
▪ Mens sana in corpore sano
▪ Metri causa
▪ Minus dixit lex quam voluit
▪ Mirabile dictu
▪ Mirabile visu
▪ Misera est magni custodia census
▪ More uxorio
▪ Morituri te salutant
▪ Multo se ipsum quam hostem
superare operosius est
▪ Mundae vestis electio adpetenda
est homini
▪ Mundus vult decipi, ergo
decipiatur
▪ Mutantur saella animantium et
quasi cursores vitai lampada tradunt
N
▪ Natura abhorret a vacuo
▪ Naturam expellas furca, tamen
usque recurret
▪ Natura non facit saltum
▪ Natura non facit saltus
▪ Natura hominibus omnia sunt
paria; qui autem plus potest urget, ut saepe piscis magnus comest
minutos
▪ Naturalia non sunt turpia
▪ Navigare necesse est, vivere
non est necesse
▪ Ne bis in idem
▪ Ne gloriari libeat alienis bonis
▪ Ne quid nimis
▪ Ne supra crepidam sutor
(iudicaret)
▪ Ne sutor ultra crepidam, V. Ne
supra crepidam sutor
▪ Nec aures me credo habere nec
tango
▪ Nec Hercules contra plures
▪ Nec mortale sonans
▪ Nec plus ultra
▪ Nec spe nec metu
▪ Nec te quaesiveris extra
▪ Nec vi, nec clam, nec precario
▪ Necesse est multos timeat quem
multi timent
▪ Necesse habent cum
insanientibus furere
▪ Necessitas est lex temporis
▪ Necessitas reducit ad moerum
ius naturae
▪ Necessitate cogente
▪ Neminem laedit qui suo iure
utitur
▪ Nemini res sua servit
▪ Nemo ad impossibilia tenetur
▪ Nemo auditur perire volens
▪ Nemo auditur propriam
turpitudinem allegans
▪ Nemo beneficia in calendario
scribit
▪ Nemo contra se edere tenetur
▪ Nemo damnatus sine judicio
▪ Nemo dat quod non habet
▪ Nemo legem ignorare censetur
▪ Nemo me impune lacessit
▪ Nemo mortalium omnibus horis
sapit
▪ Nemo plus iuris in alium
trasferre potest quam ipse habet
▪ Nemo potest duobus dominis
servire
▪ Nemo potest personam diu ferre
▪ Nemo pro parte testatus pro
parte intestatus decedere potest
▪ Nemo propheta in patria (sua)
▪ Nemo Romanorum pacis mentionem
habere dignatus est
▪ Nemo saltat sobrius
▪ Nemo sua sorte contentus
▪ Neque ignorare medicum oportet
quae sit aegri natura
▪ Neque imbellem feroces
progenerant aquilae columbam
▪ Neque semper arcum tendit Apollo
▪ Nervi belli pecunia
▪ Nescio vos
▪ Nescit vox missa reverti
▪ Nigro notanda lapillo
▪ Nihil admirari
▪ Nihil de principe, parum Deo
▪ Nihil difficile amanti
▪ Nihil difficile volenti
▪ Nihil est in intellectu quod
non fuerit prius in sensu
▪ Nihil inimicus quam sibi ipse
▪ Nihil lacrima citius arescit
▪ Nihil morte certium
▪ Nihil obstat (quominus
imprimatur)
▪ Nihil sub sole novum
▪ Nil amori iniurium est
▪ Nil est dictu facilius
▪ Nil sine magno labore vita
dedit mortalibus
▪ Nil sine numini
▪ Nimium ne crede colori
▪ Nisi caste saltem caute
▪ Nobilitas stultum vesti honesta
virum
▪ Nolenti non fit donatio
▪ Noli dolere mater, faciendur
fuit
▪ Noli me tangere
▪ Noli turbare circulos meos
▪ Nomina sunt odiosa
▪ Nomina sunt consequentia rerum
▪ Nomen est omen (nomina sunt
omina)
▪ Non agit, sed agitur
▪ Non bene cum sociis regna
Venusque manent
▪ Non bis in idem
▪ Non cuivis homini contingit
adire Corinthum
▪ Non expedit
▪ Non fui, fui, non sum, non curo
▪ Non licet omnibus adire
Corinthum
▪ Non liquet
▪ Non multa, sed multum
▪ Non nobis Domine, non nobis,
sed nomine tuo da gloriam
▪ Non nobis solum nati sumus
▪ Non olet
▪ Non omne quod licet honestum est
▪ Non omnia possumus omnes
(anche: Non omnes pussumus omnia)
▪ Non omnis moriar
▪ Non pars quanta, sed pars quota
▪ Non plus ultra
▪ Non scholae, sed vitae discimus
▪ Non semper temeritas est felix
▪ Non sunt amici qui degunt procul
▪ Non ut edam vivo, sed ut vivam
edo
▪ Non vestimentum virum ornat,
sed vir vestimentum
▪ Non vini vi no, sed vi no aquae
▪ Non vivere est bonum, sed bene
vivere
▪ Nondum amabam, et amare amabam
▪ Nosce te ipsum!
▪ Nulla dies sine linea
▪ Nulla est excusatio peccati, si
amici causa peccaveris
▪ Nulla est medicina sine lingua
Latina
▪ Nulla fides unquam miseros
eligit amicos
▪ Nulla nimium credite
▪ Nulla poena sine lege (etiam
nullum crimen sine lege)
▪ Nulla regula sine exceptione
▪ Nulla res tam necessaria est
quam medicina
▪ Nullus ad amissas ibit amicus
opes
▪ Nullus amor est sanabilis herbis
▪ Nunc aut numquam
▪ Nunc est bibendum
O
▪ O fortuna, velut luna statu
variabilis, semper crescis aut decrescis
▪ O fortunatos nimium sua si bona
norint, agricolas
▪ O quanta species!...cerebum non
habet
▪ O sancta simplicitas!
▪ O Tite tute Tati tibi tanta
tyranne tulisti
▪ Obscuris vera involvens
▪ Obsequio quoniam dulces
retinetur amici
▪ Obsequium amicos veritas odium
parit
▪ Obtorto collo
▪ Oculi plus vident quam oculus
▪ Oculi sunt in amore duces
▪ Oculum pro oculo dentem pro
dente
▪ Odi et amo
▪ Omne tulit punctum, qui miscuit
utile dulci
▪ Omne vivum ex ovo
▪ Omnes homines sibi sanitatem
cupiunt, saepe autem omnia, quae valetudini contraria sunt, faciunt
▪ Omnes sibi malle melius esse
quam alteri
▪ Omnia mala, proba, flagitia
quae homines faciunt in duabus rebus sunt, malitia atque nequitia
▪ Omnia mea mecum porto
▪ Omnia nobis licent sed non
expediunt
▪ Omnia probate, quod bonum est
tenete
▪ Omnia munda mundis
▪ Omnia vincit amor
▪ Omnis ars naturae imitatio est
▪ Omnium artium medicina
nobilissima est
▪ Omnium horarum amicos
▪ Onus probandi incumbit actori
▪ Opes quas desideris solas
semper habebis
▪ Optimum medicamentum quies est
▪ Ora et labora
▪ Ora pro nobis
▪ Orare labora est
▪ O tempora o mores!
▪ Otium est morbus
P
▪ Pacta sunt servanda (semper)
▪ Panta rei
▪ Parce sepulto
▪ Parcere subiectis et debellare
superbos
▪ Pars major trahit ad se minorem
▪ Parva sed apta mihi
▪ Pate legem quam ipse fecisti
▪ Pater familias
▪ Patientia animi occultas
divitias habet
▪ Patriam, parentes, natos,
castas coniuges defendite armis; hostem ferro pellite
▪ Paupertatis onus patienter
ferre memento
▪ Pax aluit vites
▪ Pax melior est quam iustissimum
bellum
▪ Pecunia non olet
▪ Per ardua ad astra
▪ Per aspera ad astra
▪ Per fas et nefas
▪ Per nuntium, quasi per litteras
▪ Per scientiam ad salutem aegroti
▪ Periculum in mora
▪ Personae non gratae (plurale di
Persona non grata)
▪ Philosophum non facit barba
▪ Pietatem colite
▪ Plenus venter non studet
libenter
▪ Plures crapula quam gladius
perdidit
▪ Post cenam non stare sed mille
passus meare
▪ Post Christum natum (D.C.)
▪ Post hoc non est propter hoc
▪ Post mortem
▪ Post nubila Phœbus
▪ Potius sero quam numquam
▪ Prima persona incipt ab ego
▪ Pro aris et focis
▪ Proximus sum egomet mihi
▪ Praedia vicina esse debent
▪ Praesente medico nihil nocet
▪ Praevenire melius est quam
praeveniri
▪ Primum non nocere
▪ Principiis obsta
▪ Pro domo sua
▪ Pro rata temporis
▪ Pro manibus
▪ Promoveatur ut amoveatur
▪ Pro tempore
▪ Prudentia est ornamentum virorum
▪ Pulvis et umbra sumus
Q
▪ Quæ communiter
possidentur communiter negliguntur
▪ Qualis rex, talis grex
▪ Quam scit libens exerceat artem
▪ Quandoque bonus dormitat Homerus
▪ Quantum aequum et bonum videtur
▪ Quantum oculis, animo tam
procul ibit amor
▪ Quantum mutatus ab illo!
▪ Quem di diligunt adulescens
moritur
▪ Qui dormit non peccet
▪ Qui habet aures audiendi audiat
▪ Qui in re illicita versatur,
tenetur etiam pro casu
▪ Qui iure suo utitur, neminem
laedit
▪ Qui pretium meriti ab improbis
desiderat, bis peccat
▪ Qui pro quo
▪ Qui rogat, non errat
▪ Qui scribit, bis legit
▪ Qui tacet consentit
▪ Qui tacet, consentire videtur
▪ Qui timet paupertatem, quam
timendus est
▪ Qui vult dare parva non debet
magna rogare
▪ Quia suam uxorem etiam
suspiciore vacare vellet
▪ Quicquid dare facere oportet
▪ Quid est veritas?
▪ Quid noctis?
▪ Quid Saulus inter prophetas?
▪ Quidquid agis, prudenter agas,
et respice finem!
▪ Quidquid discis, tibi discis
▪ Quidquid facis cum virtute,
facis cum gloria
▪ Quidquid id est timeo puellas
et oscula dantes
▪ Quidquid latine dictum sit,
altum viditur
▪ Quidquid sub terra est, in
apricum proferet aetas
▪ Quieta non movere
▪ Quis amicior quam frater fratri?
▪ Quis custodiet ipsos custodes?
▪ Quisquis adest, faveat
▪ Quo vadis
▪ Quod erat demonstrandum
▪ Quod evidens est argumentum,
liberum arbitrium esse merum mendacium
▪ Quod licet Iovis non licet bovis
▪ Quod medicina aliis, aliis est
acre venenum
▪ Quod non ascendam?
▪ Quod non est in actis non est
in mundo
▪ Quod non est in registro non
est in Mundo
▪ Quod non mortalia pectora
coges, auri sacra fames
▪ Quod sine die debetur, statim
debetur
▪ Quod tibi fieri non vis, alteri
ne feceris
▪ Quot capita tot sententiae
▪ Quousque tandem, Catilina,
abutere patientia nostra?
▪ Quum olla male fervet, amici de
medio
R
▪ Radix malorum est cupiditas
▪ Rara avis
▪ Recte valere et sapere, duo
bona vitae sunt
▪ Redde rationem
▪ Reddis cellis regis arcis
▪ Reddite quae sunt Caesaris
Caesari et quae sunt Dei Deo
▪ Rem tene, verba sequentur
▪ Repente dives factus est nemo
bonus
▪ Repetita iuvant
▪ Repetitio est mater studiorum
▪ Requiescat in pace
▪ Res inter alios vel judicata,
aliis nec nocet nec prodocet
▪ Res perit domino
▪ Rete non tenditur milvio
▪ Reus in excipiendo fit actor
▪ Rex est qui metuit nihil, rex
est quique cupiet nihil, hoc regnum sibi quisque dat
▪ Ridentem dicere verum: quid
vetat?
▪ Risus abundat in ore stultorum
▪ Roma caput mundi
▪ Romani ite domum
▪ Rubrica legis non est lex
▪ Rustica progenies semper
villana fuit
S
▪ Saepe est etiam sub palliolo
sordido sapientia
▪ Saepe minus faciunt homines qui
magna minantur
▪ Saepe morborum gravium exitus
incerti sunt
▪ Salus aegroti suprema lex
▪ Salus populi suprema lex esto
▪ Sancta Sanctorum
▪ Sapere aude
▪ Satis elucet maiorem habere vim
ad discendum liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem
▪ Sator arepo tenet opera rotas
▪ Senatus Populusque Romanus
(anche Senatus Populusque Quiritium Romanorum - vedi SPQR)
▪ (Satura) castigat ridendo mores
▪ Semel abbas, sempre abbas
▪ Semel heres, semper heres
▪ Semel in anno licet insanire
▪ Semper magnae fortunae comes
adest adulatio
▪ Sententia quae in rem judicatam
transit, pro veritate habetur
▪ Sera parsimonia in fundo est
▪ Sero venientibus ossa
▪ Servi sunt; immo homines
▪ Si bursae parcas, fuge papas et
patriarchas
▪ Si decem habeas linguas, mutum
esse addecet
▪ Si Deus pro nobis, quis contra
nos?
▪ Si parva licet componere magnis
▪ Si quaeris peninsulam amoenam
circumspice
▪ Si tacuisses, philosophus
mansisses
▪ Si uno adhuc proelio Romanos
vincemus, funditus peribimus!
▪ Si vis amari, ama
▪ Si vis pacem, para bellum
▪ Si vis pacem, para iustitiam
▪ Sic!
▪ Sic canibus catulos similes,
sic matribus haedos / noram, sic parvis componere magna solebam
▪ Sic et simpliciter
▪ Sic gorgiamus allos subiectatos
nunc
▪ Sic me vivere, sic iuvat perire
▪ Sic semper tyrannis
▪ Sic transit gloria mundi
▪ Siés baraòs
trapolorum
▪ silent leges inter arma
▪ Similia similibus curantur
▪ Sine die
▪ Sine ira et studio
▪ Sine labore non erit panis in
ore
▪ Sine pretio, nulla venditio
▪ Sine qua non
▪ Sinite pueros venire ad me et
nolite vetare eos
▪ Sit tibi terra levis
▪ Societas delinquere non potest
▪ Sol lucet omnibus
▪ Soli Deo gloria
▪ Solve et repete
▪ Spina etiam grata est si
spectatur rosa
▪ Spoliatus ante omnia
restituendus
▪ Stat rosa pristina nomine,
nomina nuda tenemus
▪ Stat sua cuique dies
▪ Stultum me fateor (liceat
concedere veris)
▪ Subdolis ite obviam
▪ Summum ius summa iniuria
▪ Superficies solo cedit
▪ Superior stabat lupus
▪ Suspice, etiam si decidunt,
magna conantes
▪ Sutor, ne ultra crepidam!
▪ Suum cuique placet
▪ Suus rex reginae placet
T
▪ Tabula rasa
▪ Tam diu Germania vincitur
▪ Tarde venientibus ossa
▪ Te ipsum concute
▪ Temet nosce
▪ Tempora mutantur et nos mutamur
in illis
▪ Tempus edax rerum
▪ Tempus fugit
▪ Tempus regit actus
▪ Tertium non datur
▪ Testa recens diu odorem vini
sernabit, quo semec imbuta
▪ Timeo Danaos et dona ferentes
▪ Tot capita, tot sententiae
▪ Tres faciunt collegium
▪ Tu Marcellus eris
▪ Tu quoque Brute fili mi
▪ Tunc tua res agitur, paries cum
proximus ardet
U
▪ Ubi amici ibidem opes
▪ Ubi bene, ibi patria
▪ Ubi concordia, ibi victoria
▪ Ubi dubium, ibi libertas
▪ Ubi eadem legis ratio, ibi
eadem legis dispositio
▪ Ubi fumus, ibi ignis
▪ Ubi lex voluit dixit, ubi
noluit tacuit
▪ Ubi maior minor cessat
▪ Ubi mel ibi apes
▪ Ubi periculum
▪ Ubi societas, ibi ius
▪ Ubi tu Gaius, ibi ego Gaia
▪ Ultra posse nemo obligatur
▪ Ulula cum lupis, cum quibus
esse cupis
▪ Ultima ratio regum
▪ Umbra suam metuit
▪ Una salus victis, nullam
sperare salutem
▪ Unguibus et rostro
▪ Uniquiquae sum
▪ Uno pro puncto caruit Martinus
Asello (anche Ob solum punctum caruit Martinus Asello)
▪ Unum castigabis, centum
emendabis
▪ Unus omnium parens mundus est
▪ Unus testis, nullus testis
▪ Urbi et orbi
▪ Usque ad sidera, usque ad
inferos
▪ Usus magister est optimus
▪ Ut ameris, amabilis esto
▪ Ut pictura poësis
▪ Ut sis nocte levis, sit cena
brevis!
▪ Ut desint vires, tamen est
laudanda voluntas
▪ Uti lingua nuncupassit, ita ius
esto
▪ Utile per inutile non vitiatur
V
▪ Vae victis
▪ Vale
▪ Vanitas vanitatum et omnia
vanitas
▪ Varium et mutabile semper femina
▪ Varitatio delectat
▪ Veni, vidi, vici
▪ Ventis secundis, tene cursum.
▪ Verba docent, exempla trahunt
▪ Verba sine penu et pecunia
▪ Verba volant, scripta manent
▪ Vere Papa mortus est
▪ Veritas odium parit
▪ Vestigia terrent
▪ Vestis virum facit
▪ Veta superis reddite
▪ Videre nostra mala non
possumus, alii simul delinquunt, censores sumus
▪ Victrix causa diis placuit sed
victa Catoni
▪ Video meliora proboque
deteriora sequor
▪ Vilicus ne sit ambulator
▪ Vim vi repellere licet
▪ Vincere scis, Hannibal,
victoria uti nescis
▪ Vinculum amoris est idem velle
▪ Vindica te tibi
▪ Vinum et musica laetificant cor
▪ Viresque acquirit eundo
▪ Vis comica
▪ Vis experiri amicum?
Calamitosus fias
▪ Vita brevis, ars longa, occasio
praeceps, experimentum periculosum, iudicium difficile
▪ Vita non est vivere sed valere
▪ Vivit sub pectore vulnus
▪ Volenti non fit iniuria
▪ Vox clamantis in deserto
▪ Vox populi, vox dei
▪ Vulgare amici nomen, sed rara
est fides
▪ Vulpes pilum mutat, non mores
----------